Waarom ‘actief luisteren’ niet gaat over knikken, maar over nieuwsgierigheid

In gesprekken met leidinggevenden hoor ik vaak hoe graag ze willen laten merken dat ze er echt zijn voor hun mensen, en hoe ze proberen dat zichtbaar te maken door aandachtig te luisteren, te knikken, te bevestigen, en soms zelfs door bewust “een stukje empathie” in te zetten omdat ze het belangrijk vinden dat de ander zich gehoord voelt. Het raakt me altijd hoe betrokken ze zijn, hoe graag ze het goed willen doen, en hoe vaak ze tegelijkertijd twijfelen of ze wel genoeg laten zien.

Wanneer we samen terugkijken naar zo’n moment blijkt dat empathie niet zit in het knikken of in het herhalen van woorden, maar in de nieuwsgierigheid die opkomt wanneer je merkt dat je iets nog niet helemaal begrijpt. Dat kleine innerlijke signaal, dat zachte “wat bedoel je precies?”, maakt het gesprek vaak veel lichter en opener dan alle zichtbare luistersignalen bij elkaar.

In mijn trainingen en coaching zie ik hoe bevrijdend het is wanneer een leidinggevende ontdekt dat hij niet hoeft te ‘doen’ alsof hij meeleeft, maar dat empathie vanzelf ontstaat wanneer je echt wilt begrijpen wat de ander vertelt. Dat je mag vertragen, mag onderzoeken, mag doorvragen, mag benoemen dat je iets nog niet helemaal kunt plaatsen, en dat juist dát maakt dat iemand zich gezien voelt. Luisteren is dan geen techniek meer, maar een vorm van aandacht die je geeft omdat je nieuwsgierig bent naar het verhaal van de ander.

Wat me telkens weer raakt, is hoe snel een gesprek verandert wanneer een leidinggevende stopt met proberen zichtbaar empathisch te zijn en in plaats daarvan gewoon nieuwsgierig wordt. Dan ontstaat er echt contact.